नवी दिल्ली : पूजा खेडकर प्रकरणानंतर केंद्रीय लोकसेवा आयोगाने (यूपीएससी) महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. परीक्षेतील बनावट प्रमाणपत्रासारखे गैरप्रकार रोखण्यासाठी उमेदवारांची प्रमाणपत्रे डिजिलॉकरद्वारे स्वीकारण्याचा निर्णय घेतला असून लवकरच त्याची अंमलबजावणी होणार आहे, अशी माहिती केंद्रीय लोकसेवा आयोगाचे अध्यक्ष अजय कुमार यांनी बुधवारी व्हर्चुअल टाऊन हॉल कार्यक्रमात दिली.
अजय कुमार म्हणाले की, शासकीय नोकरीसाठी होणाऱ्या कोणत्याही परीक्षेत चीटिंग करणे किंवा बनावट प्रमाणपत्रांचा वापर करणे अस्वीकार्य आहे. अशा कृतींमुळे उमेदवारांच्या करिअरवर दीर्घकालीन दुष्परिणाम होतात. त्यामुळे अशा मार्गांचा अवलंब केला, तर कठोर कारवाई केली जाईल, ज्यामध्ये किमान तीन वर्षे कोणत्याही परीक्षेत बसण्यास बंदी घालण्याची तरतूद आहे. केंद्राने गेल्या वर्षी खेडकर यांना इतर मागासवर्गीय (ओबीसी) आणि अपंगत्व आरक्षणाचा चुकीचा फायदा घेतल्याबद्दल भारतीय प्रशासकीय सेवेतून (आयएएस) काढून टाकले होते. त्याच प्रकरणातून पूजा
खेडकरविरुद्ध कारवाई केली जात असल्याचे ते म्हणाले.
तसेच उमेदवारांची सत्यता पडताळण्यासाठी डिजिलॉकरद्वारे प्रमाणपत्रे स्वीकारण्याची यूपीएसीची योजना आहे. उमेदवार वेगवेगळ्या श्रेणींमध्ये आरक्षण मिळवण्यासाठी, जात प्रमाणपत्र, अपंगत्व प्रमाणपत्र, उत्पन्न प्रमाणपत्र, यांसारखी विविध प्रमाणपत्रं सादर करतात. मात्र, ही प्रमाणपत्रं खरी आहेत की बनावट ? असा प्रश्न उद्भवतो. या प्रमाणपत्रांची खात्री व्हावी, यासाठी ही प्रमाणपत्रं डिजिलॉकरद्वारे स्वीकारण्यात येणार आहेत, अशी माहिती त्यांनी दिली.
“UPSC उत्तीर्ण होण्यासाठी कोचिंग अनिवार्य नाही. अभ्यासक्रम असा आहे की, स्वतः अभ्यास करूनही परीक्षा उत्तीर्ण होता येते. कोचिंगचा प्रश्न फक्त UPSC चाच नाही, तो JEE, NEET सारख्या स्पर्धांमध्येही दिसतो. हा प्रश्न आपल्या शिक्षणपद्धतीतील त्रुटी दाखवतो. राष्ट्रीय शिक्षण धोरणाने या बाबतीत उपाययोजना सुरू केली आहे, पण अजून बरेच काम करायचे आहे.”
कुमार यांनी स्वतःचा अनुभव सांगितला की त्यांनी कधीही कोचिंग घेतले नाही. दरवर्षी अनेक विद्यार्थी स्वतः अभ्यास करून UPSC पास होतात. त्यांच्याकडून शिकायला हवे. माझा ठाम विश्वास आहे – स्व-अभ्यास हाच सर्वोत्तम अभ्यास. वयोमर्यादा ठरवण्यासाठी कट-ऑफ डेट बदलण्याचा किंवा परीक्षेतील प्रयत्नांची संख्या वाढवण्याचा कोणताही प्रस्ताव समोर नाही.
CSAT बाबत ते म्हणाले, “हा फक्त पात्रता ठरवणारा पेपर आहे. यातल्या गुणांचा मेरिटमध्ये विचार होत नाही. पात्र होण्यासाठी केवळ 33 टक्के गुणांची आवश्यकता आहे.कुमार यांनी UPSC ची कार्यपद्धती समजावून सांगताना मुंबईच्या डबेवाले यांचा उल्लेख केला.जसे डबेवाले प्रत्येक ग्राहकाला त्याचा टिफिन बरोबर पोहोचवतात, तसेच UPSC उमेदवाराला त्याने निवडलेला पेपरच मिळतो. १२ लाखांहून अधिक उमेदवार, २३ भाषा, ४८ वैकल्पिक विषय आणि २,५०० परीक्षा केंद्रांच्या गुंतागुंतीतही ही अचूकता आम्ही राखतो. अनेक अभियांत्रिकी विद्यार्थी UPSC मध्ये यशस्वी होण्यासाठी मानवशास्त्र विषय निवडतात. म्हणजेच अभियांत्रिकी पार्श्वभूमी असूनही बहुसंख्य उमेदवार अभियांत्रिकी विषय न निवडता इतर विषयांतून यश मिळवत आहेत.