श्रीहरीकोटा : भारतीय तराळ संशोधन संस्था इस्रोने रविवारी ‘सीएमएस ०३’ या दळणवळण उपग्रहाचे यशस्वी प्रक्षेपण केले. भारतीय भूमीवरून प्रक्षेपित झालेला हा आतापर्यंतचा सर्वाधिक वजनाचा उपग्रह असून या मोहिमेद्वारे इस्रोने आपली क्षमता दाखवून देत इतिहास रचला आहे. आतापर्यंत अवजड उपग्रहांच्या प्रक्षेपणासाठी भारताला इतर संचार देशांची मदत घ्यावी लागत होती. या उपग्रहामुळे यंत्रणा अधिक बळकट होणार असून प्रामुख्याने नौदलाला त्याचा सर्वाधिक फायदा होणार आहे.
‘सीएमएस-०३’ हा उपग्रह तब्बल ४,४१० किलो वजनाचा आहे. ‘बाहुबली’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या एलव्हीएम ३ रॉकेटद्वारे आंध्र प्रदेशातील श्रीहरीकोटा येथील प्रक्षेपण केंद्रावरून संध्याकाळी ५ वाजून २६ मिनिटांनी या उपग्रहाचे यशस्वी प्रक्षेपण करण्यात आले. हा उपग्रह किमान १५ वर्षे दळणवळण सेवा प्रदान करण्यासाठी तयार करण्यात आला असून हे आत्मनिर्भर भारताचे अजून एक उदाहरण आहे, असे इस्रोचे अध्यक्ष व्ही नारायणन म्हणाले. सीएमएस-०३ हा जीसॅट-७ उपग्रहाची जागा घेईल. जीसॅट-७उपग्रह २०१३ साली प्रक्षेपित करण्यात आला होता.
एलएमव्ही ३ रॉकेटची ही पाचवी मोहीम होती. तीन प्रायोगिक मोहिमांसह या रकिटच्या सर्व आठ प्रक्षेपण मोहिमा १०० टक्के यशस्वी ठरल्या आहेत. यापूर्वी अवजड उपग्रहांसाठी भारताला फ्रेंच गयाना येथील प्रक्षेपण केंद्राचा आणि फ्रान्सच्या एरियन स्पेसने दिलेल्या रॉकेटचा वापर करावा लागत होता. इस्रोने यापूर्वी ५ डिसेंबर २०१८ रोजी फ्रेंच गयानातील कौरो प्रक्षेपण तळावरून एरियन-५ व्हीए-२४६ रॅरॉकेटद्वारे आपला सर्वात वजनदार दळणवळण उपग्रह जीसॅट-११ प्रक्षेपित केला होता. तो उपग्रह सुमारे ५,८५४ किलो वजनी होता.
आत्मनिर्भर भारताचे यशस्वी मिशन
उपग्रहाचे वजन ४,४१० किलो
प्रक्षेपण संध्याकाळी ५.२६ वाजता
किमान १५ वर्षे सेवा देणार
नौदलासाठी उपयुक्त
जीसॅट-७ उपग्रहाची जागा घेणार
‘सीएमएस-०३’ जीटीओ कक्षेत स्थिर
प्रक्षेपणाच्या काही मिनिटांनंतर उपग्रह जिओसिक्रोनस ट्रान्सफर ऑर्बिट (जीटीओ) मध्ये यशस्वीपणे स्थिर करण्यात आल्याचे इस्रोने सांगितले. आता या कक्षेतून उपग्रह पृथ्वीभोवती प्रदक्षिणा घालेल. सीएमएस-०३ हा एक मल्टी-बैंड कम्युनिकेशन उपग्रह आहे. हा उपग्रह भारतीय भूभागासह विस्तृत महासागरीय प्रदेशात संचार सेवा प्रदान करेल. त्यामुळे नौदलासाठी रियल टाइम कम्युनिकेशन म्हणजेच तत्काळ संचार सुविधा उपलब्ध होईल.