माद्रिद : अमेरिकेतील आतापर्यंतच्या सर्वात प्रदीर्घ सरकारी शटडाऊनमुळे फक्त देशातील कामकाज ठप्प झालेले नाही, तर हजारो किलोमीटर दूर युरोपमधील अमेरिकन लष्करी तळांवर काम करणाऱ्या स्थानिक कामगारांनीही याचा फटका बसला आहे. शटडाऊनला सुमारे सहा आठवडे उलटल्यानंतर युरोपमधील अमेरिकन तळांवरील हजारो स्थानिक कर्मचाऱ्यांचे वेतन बंद झाले आहे.
काही ठिकाणी, अमेरिकन तळांना होस्ट करणाऱ्या देशांनी वेतनाची जबाबदारी स्वत:वर घेतली आहे असून शटडाऊन उठल्यानंतर अमेरिकेने ती रक्कम परत द्यावी, अशी अपेक्षा व्यक्त केली आहे. इटली आणि पोर्तुगालसारख्या देशांमध्ये तर पगाराशिवाय काम करण्याची वेळ कामगारांवर आली आहे.
ही एक हास्यास्पद परिस्थिती आहे, कोणीही उत्तर देत नाही आणि कोणीही जबाबदारी घेत नाही. याचा आमच्यावर, इटालियन कामगारांवर, गंभीर परिणाम होत आहे, असं इटलीच्या ईशान्य भागातील अवियानो एअर बेसवरील संघटनेचे समन्वयक अँजेलो झक्कारिया म्हटले आहे.
आवश्यक कामांची मोठी यादी
अमेरिकन लष्करी तळांवरील विदेशी कामगार खाद्यसेवा, बांधकाम, वाहतूक, देखभाल आणि इतर विशेष कामांमध्ये कार्यरत असतात. काही कामगार अमेरिकन सरकारच्या करारावर असलेल्या खासगी कंपन्यांमार्फत नियुक्त केलेले असतात, तर काही थेट अमेरिकी तळांवर काम करतात.
स्थानिक कामगारांना मिळणाऱ्या पगाराची पद्धत प्रत्येक देशानुसार वेगळी असते आणि ती त्या देशाशी असलेल्या अमेरिकन सरकारच्या करारावर अवलंबून असते, असं अमेरिकन वायुदलाच्या युरोप व आफ्रिका विभागाच्या जनसंपर्क अधिकारी ॲंबर केली-हेरार्ड यांनी सांगितले.
शटडाऊनदरम्यान स्थानिक कर्मचाऱ्यांनी आपल्या करारातील जबाबदाऱ्या पार पाडाव्यात, अशी अपेक्षा असल्याचं त्यांनी सांगितलं.
असोसिएटेड प्रेसने पेमेंट थांबण्याबाबत संरक्षण मंत्रालयाशी संपर्क साधला, परंतु मंत्रालयाकडून फक्त एक छोटं निवेदन देण्यात आलं, ज्यात या प्रश्नाचा थेट उल्लेख नव्हता.
”आम्ही जगभरातील आमच्या स्थानिक कर्मचाऱ्यांच्या महत्त्वपूर्ण योगदानाची कदर करतो,” एवढंच त्यात म्हटलं होतं. अधिकाऱ्यांनी कोणतेही पुढील प्रश्न स्वीकारण्यास नकार दिला.
अमेरिकन तळांवर परिणाम
जर्मनीमध्ये सरकारने अमेरिकन तळांवर काम करणाऱ्या जवळपास 11,000 स्थानिक कर्मचाऱ्यांचे वेतन तात्पुरते स्वत: देण्याचा निर्णय घेतला आहे, असं जर्मनिच्या अर्थ मंत्रालयाने सांगितले. जर्मनीतील अमेरिकन तळांमध्ये रामस्टाईन एअर बेसचा समावेश आहे, जो मध्यपूर्व आणि आफ्रिका ऑपरेशन्ससाठी एक महत्त्वपूर्ण केंद्र असून अमेरिकन वायुदलाच्या युरोप व आफ्रिका मुख्यालयाचं ठिकाण आहे.
इतर देशांतील कामगार मात्र एवढे नशीबवान ठरलेले नाहीत. इटलीतील पाच अमेरिकन तळांवर सुमारे 4,600 स्थानिक नागरिक काम करतात, असं संघटनेचे समन्वयक झक्कारिया यांनी सांगितले. त्यापैकी जवळपास 2,000 कामगार, मुख्यत: अवियानो आणि व्हिचेन्झा तळांवरील — ऑक्टोबर महिन्याचे वेतन न मिळाल्याची माहिती इटलीच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने शनिवारी दिली.
मंत्रालयाने एका निवेदनात म्हटले की, त्यांनी अमेरिकन अधिकाऱ्यांशी या विषयावर चर्चा केली असून अमेरिकन आर्मी आणि एअर फोर्स पेंटागॉनशी बोलणी करत आहेत, जेणेकरून या इटालियन कामगारांचे वेतन त्यांच्या स्वत:च्या निधीतून देता येईल.
”आमच्यापैकी काहीजणांना घरकर्ज फेडणे, मुलांचा खर्च भागवणे किंवा कामावर येण्यासाठी लागणारा इंधन खर्च करणेही कठीण जात आहे,” झक्कारिया म्हणाले.
पोर्तुगालमध्येही परिस्थिती वेगळी नाही
अटलांटिक महासागरातील अझोर्स द्वीपसमूहातील लाजेस फील्ड तळावरही अशीच परिस्थिती आहे. इथे 360 हून अधिक पोर्तुगीज कामगारांना वेतन मिळालेले नाही, असं लाजेस बेस वर्कर्स कमिटीच्या प्रमुख पाउला टेरा यांनी सांगितले.
टेरा म्हणाल्या की, अमेरिका आणि पोर्तुगीज सरकारमधील करारात ”फरलो” (बिनवेतन रजा) या संकल्पनेचा उल्लेख नसल्यामुळे कामगार कामावर न आल्यास त्यांच्यावर शिस्तभंगाची कारवाई होऊ शकते. त्यामुळे वेतन मिळाले नसतानाही ते कामावर जात आहेत.
तसेच, या आठवड्यात अझोर्स प्रदेश सरकारने त्या कामगारांना तात्पुरते पैसे देण्यासाठी बँक कर्ज मंजूर केलं आहे. या पैशाची अंमलबजावणी केव्हा होईल याची प्रतीक्षा आहे, असंही त्या म्हणाल्या.
जर्मनीला अमेरिकेकडून या रकमेची परतफेड शटडाऊन संपल्यानंतर होईल, अशी अपेक्षा आहे. मंत्रालयाच्या प्रवक्त्याने सांगितले की, पूर्वीच्या शटडाऊनमध्येही नागरिक कर्मचाऱ्यांना अखेरीस अमेरिकन सरकारकडूनच वेतन मिळाले होते.
पोलंड, लिथुआनिया आणि ग्रीनलँड सरकारांकडून स्थानिक कर्मचाऱ्यांचे वेतन दिले जात आहे की नाही याबाबत मात्र माहिती अद्याप मिळू शकलेली नाही. दरम्यान अमेरिकेच्या शटडाऊनचा परिणाम अमेरिकेबाहेरही दिसून येत आहे.